Dziki osiągają długość ciała od 140 do 190 cm, ogona 15 – 30 cm, wysokość w kłębie do 1 m. Samice są mniejsze i mogą ważyć 35 – 100 kg, masa samców waha się w granicach 75 – 350 kg. Żyją do kilkunastu lat. Głowa duża, wydłużona z tak zwanym gwizdem, czyli ryjem, na końcu którego znajduje się tarcza ryjowa. Jest ona bardzo dobrze unerwiona i służy zwierzętom do rycia w ziemi w celu poszukiwania pokarmu, czyli tak zwanego buchtowania. Szyja krótka i masywna.
Tułów krępy z rozbudowaną przednią częścią ciała. Nogi średnio długie i bardzo silne. Palce środkowe – 3 i 4 – z dobrze rozwiniętymi racicami, obecne są także palce szczątkowe 2 i 5 w postaci tak zwanych szpil. Są one widoczne na śladach pozostawianych przez dziki, co nie jest typowe dla parzystokopytnych.
Oczy małe, uszy, inaczej słuchy, trójkątne pokryte gęstym futrem. Wzrok dzików jest raczej słaby, za to dobrze rozwinięty jest zmysł powonienia oraz słuch.
Kły długie - dolne nazywane są szablami, a górne fajkami. U samców zwane orężem i wystają z pyska, natomiast u samic hakami i są z zewnątrz niewidoczne.

Sierść okrywowa tych leśnych świń jest sztywna i szorstka. Posiadają także gęste, wełniste podszycie zapewniające ciepło. Kolor dziczej „sukni” może być prawie całkiem czarny, brunatny bądź płowy. Jednak najczęściej na skutek tarzania się w błocie i ocierania o drzewa ociekające żywicą, przybiera ona kolor zbliżony do lokalnej ziemi. Młode do 4 – 5 miesiąca mają na ciele podłużne rdzawo – płowe pasy. Ogon prosty, sięgający stawu skokowego, zakończony chwostem, czyli pęczkiem z dłuższych włosów. 

Od listopada do lutego trwa u dzików ruja, zwana wśród myśliwych huczką. W tym czasie samotne zazwyczaj odyńce przyłączają się do watah i walczą o względy samic. Po trwającej około 4 miesiące ciąży w specjalnie przygotowanym legowisku, tak zwanym barłogu, na świat przychodzi od 2 do 8, rzadko do 12 młodych.

Ponieważ te duże ssaki są popularną zwierzyną łowną, doczekały się bogatego myśliwskiego nazewnictwa. Do ukończenia pierwszego roku życia nazywane są warchlakami, osobniki dwuletnie to przelatki, samce mające 3 do 4 lat to wycinki. Dorosłe samce noszą miano odyńców, a samice to lochy lub samury. Dzicze stado to, podobnie jak u wilków, wataha.

Dziki występują pospolicie w całej Polsce. Choć zazwyczaj są ostrożne i trzymają się lasu, to coraz częściej bywają gośćmi także w miastach. Nie okazują przy tym zbytniego strachu i chętnie pożywiają się resztkami ze śmietników lub jedzeniem pozostawionym dla ptaków bądź kotów. Jednak ich wizyty w miejscach mocno zaludnionych niosą za sobą spore niebezpieczeństwo. Zaniepokojone i spłoszone zwierzęta mogą okazać się niebezpieczne, zwłaszcza jeśli w stadzie są młode. Dodatkowo dziki stanowią spore zagrożenie na drogach.

W warunkach naturalnych dziki odżywiają się trawą, korzonkami, ziołami, a także owocami. Jesienią chętnie szukają buczyny, żołędzi oraz kasztanów. Jako zwierzęta wszystkożerne jedzą także ptasie jaja i drobne zwierzęta, jak dżdżownice, żaby czy młode lub chore ssaki, które były zbyt wolne by uciec. Nie pogardzą także grzybami czy padliną. Jeśli w lesie jest zbyt mało pożywienia wówczas szukają go na polach uprawnych, wyrządzając często spore szkody. O ile w lesie dzicze buchtowanie (rycie w poszukiwaniu pokarmu) jest zjawiskiem pozytywnym, gdyż przyczynia się do zmniejszania ilości szkodników w glebie oraz pełni funkcje naturalnej orki, o tyle w przypadku kartofliska lub pola buraków, nie jest ono mile widziane.